Türk Dünyası Yardım Kampanyası

İyi bir lider nasıl olmalıdır? Nasıl iyi bir lider olunabilir?

28 Mayıs 2010
Vedat UZUNLU

Liderlik herkesin her zaman ilgisini çeken bir konu olmuştur. Tarihten aklımıza gelen askeri, siyasi, dini ve sosyal birçok lider vardır. Kahraman, cesur, akıllı liderler efsanelere konu olmuştur. Liderlik konusu ile ilgilenen kimselerin çok sayıda olmasının sebebi; liderliğin gizemli bir konu olması, liderlerin gerçekleştirdikleri işlerle birçok kimsenin hayatını etkilemesi ve ulusların kaderini tayin etmesidir. Atatürk, Fatih Sultan Mehmet, Cengiz Han, Büyük İskender, Mao, Gandi, vb gibi liderler dünyanın ve ulusların kaderini etkilemiş liderlerdir. Liderlik konusuyla ilgili bilimsel araştırmalar yirminci yüzyılda başlamış, bugüne kadar, konu ile ilgili çok sayıda araştırma yürütülmüştür. Bu araştırmalarda başarılı liderleri başarıya götüren özellikleri, liderlik davranışları, liderlik tarzları, tespit edilmiş,‘İyi bir lider nasıl olmalıdır? veya Nasıl iyi bir lider olunabilir?’ sorularına cevap aranmıştır. Liderlikle ilgili literatürleri detaylı bir şekilde inceleyen Stogdill, liderlik tanımının kişilere göre değiştiğini ve ne kadar kişi liderlik tanımı yapıyorsa o kadar farklı liderlik tanımlarının ortaya çıktığını ifade etmiştir. Stogdill’ e göre liderlik ,kişisel özelliklerin, davranışların diğer kişileri etkileme gücüdür. Yukl’ a göre, liderlik kişinin davranışları ile bir grubun aktivitelerini, grubun ortak hedeflerine ulaşması için yönlendirmektir. Lideri, içinde bulunduğu gurubu, ortak bir hedefe ulaşmak için, kişisel özellikleri, bilgisi, deneyimi, tavırları ve ortaya koyduğu çalışmalarla yönlendiren ve gurubu etkileme gücüne sahip kimse olarak tanımlayabiliriz.
Araştırmalara göre iyi bir liderin özellikleri, tutum ve davranışları:

  1. Dürüst, özgüvenli, bilgili, deneyimli, tevazu sahibi
  2. Ahlaklı, erdemli, inançlı
  3. Etkileme, iletişim ve temsil kabiliyeti yüksek
  4. Yetki ve sorumluluğunun bilincinde, çalışkan görevi yerine getirmede ısrarlı ve sebatlı
  5. Sanatçı ruhlu
  6. Problemleri, krizleri ve anlaşmazlıkları çözmede yetenekli
  7. Açık sözlü, samimi, mantıklı
  8. Bağımsız düşünebilen
  9. Vizyon sahibi, ileri görüşlü,dünyayı ve gelişmeleri takip eden
  10. Eleştiriye açık, hoşgörülü
  11. Söyledikleri ve eylemleri tutarlı
  12. Cesur, risk alabilen, zayıf ve kuvvetli yönlerinin farkında
  13. Yönettiği kesimler, kişiler, vatandaşlar arasında ayrımcılık yapmayan, adaletli
  14. Zorluklara göğüs geren, sabırlı
  15. Güzel konuşan, dinlemesini bilen
  16. Kinci, kırıcı, kaba olmayan, sevecen, esprili
  17. Zamanında ve doğru karar alabilen
  18. Hukuka, yasalara ve toplumun değer yargılarına saygılı
  19. Örgütçü, kadrolarını iyi belirleyen organizasyon, planlama ve koordinasyon kabiliyeti yüksek, görevlendirdiği kadroları izleyen, kontrol eden, değerlendiren
  20. Yönettiği kesimlere, vatandaşlarına umut ve güven veren, hedef gösteren, yönlendiren
  21. Yönettiği kişilere, vatandaşlara değer veren, insani ilişkileri iyi
  22. Kurum dışı, yurtdışı, iyi ilişkiler geliştirebilen
  23. Kendisine bağlı, bağlı olduğu veya denk kurum ve kişilerle ahenkli, iş birliği içerisinde etkin ve verimli çalışan

Bütün bu özelliliklere sahip olduğunu düşünenler iyi bir lider olabilirler. Ancak yukarıda bahsettiğimiz iyi bir liderin nasıl olması gerektiği; liderin, lideri olduğu kurumdaki kadroların veya gurup üyelerinin, kültür ve eğitim seviyeleri, yetenekleri, ahlaki seviyeleri, bilgileri, çalışmaya istekli olup olmamaları, birbirlerine güven duymaları vs gibi özellikleri ile de yakinen ilgilidir. Unutulmamalıdırki liderlik bir pozisyon değil, bir gurup fonksiyonudur.Gurup yoksa liderde yoktur. Bu bağlamda liderlik tarzı başarılı bir lider olmak için önem arz etmektedir. İyi bir lider, lideri olduğu gurup üyelerinin özelliklerine,zamana ve şartlara göre liderlik tarzını belirlemelidir. Hersey-Blanchard’ ın ‘Koşullara Göre Liderlik Tarzı’ modelinde, liderlik tarzının belirlenmesinde, liderin birlikte çalıştığı kişilerin, kadrolarının verilecek görevi veya işi yapabilecek kabiliyette, seviyede olup olmadıkları ,aynı zamanda göreve istekli ve iyi niyetli olmaları önemli olmaktadır. Liderin kadroları yetersizse, lider, her konuda gurubun amaçlarını temel alarak karar almakta ve kararın uygulanmasını gurup üyelerine bildirmektedir.(Otokratik liderlik),. Eğer kadrolar işi veya görevi yerine getirme bilgi ve becerisine sahipse,lider gurup üyelerinin kararlarını etkilemek için tartışmaya katılmakta ancak çoğunluğun aldığı kararların uygulanmasını temin etmektedir. Başka bir anlatımla,lider gurup üyelerinin karar vermelerine imkan tanıyarak, onların karar verme sürecine katılımlarını sağlamakta yada görevle ilgili tüm sorumlulukları gurup üyelerine dağıtmaktadır (Demokratik, Katılımcı liderlik). Bir lider gurubun özelliklerine, şartlara ve zamana göre bahsedilen liderlik tarzları arasında geçişler yapabilmelidir. İçinde bulunduğumuz bilgi çağında, doğal olarak liderin her konuyu etraflıca bilmesi mümkün değildir. Eğitim seviyelerinin yükseldiği,ve her konuda yetişmiş uzmanların mevcut olduğu günümüzde,liderlerin başarılı olmaları için, özellikle yakın çalışma arkadaşlarını, kadrolarını iyi belirlemeleri gerekmektedir.Bu kadroların bilgili olmaları yanında, ahlaklı, erdemli,iyi niyetli olmaları, bencil ve fırsatçı olmamaları dikkate alınmalıdır. Üzülerek belirtmek istiyorum ki, ülkemizde özellikle siyasette, eğitim, kültür, bilgi, dürüstlük, ahlak, ahde vefa, haddini bilmek ve çalışkanlık gibi kavramların değer ifade etmediği, yardakçılığın prim yaptığı, lider ve kadrolarının belirlenmesinde, iç ve dış güç odaklarının, lideri lider yapan güçlerin (King Maker), görsel ve basılı medyanın çok etkili olduğu bu dönemde, araştırıcıların liderlikle ilgili tespit ettikleri iyi bir liderde olması gereken özellikleri gösteren lider adaylarının veya liderlerin ülkemizde şimdilik lider olması veya lider kalabilmesi mümkün gözükmemektedir.

Not:

Liderlikle İlgili Mitleri Yıkalım

  1. Liderlik az görülen bir kabiliyet değildir.
  2. Lider özel yetenekler ve kabiliyetlerle doğmaz.
  3. Liderler sadece zor koşullarda ortaya çıkmaz.
  4. Demokratik liderlik en iyi liderlik tarzı değildir.
  5. Liderin popüler ve karizmatik olması şart değildir.

KAYNAKÇA
Hersey, P and Blanchard, K.H. Management of organizational behavior. 1977
Stogdill, R.M. Handbook of leadership. A survey of theory and research NY. 1974
Yukl. Gary A. Leadership in organization. 1981

Türkocağı Tv

Türkocağı Tv

Tümü

Türk Ocaklarından Haberdar Olun

Yazarlar

Tümü