Türk Dünyası Yardım Kampanyası

Sınav Kaygısı

26 Mart 2011
Eriman TOPBAŞ

Öncül, kaygıyı “genellikle gelecekle ilgili [olarak] insanı üzen ve sıkan bir bekleme hali. Güvensizlik duygusu ile karışık bir heyecan durumu” biçiminde tanımlamaktadır. Budak, kaygı kavramını “tehlike veya talihsizlik beklentisinin yarattığı tedirginlik” olarak ifade etmektedir.

Tanımlarda da görüldüğü gibi, kaygının oluşmasında belirleyici unsur beklentinin niteliğidir. Bir olay ya da olgu ile ilgili olumsuz bir beklenti içine girmemiz, bunu abartılı bir biçimde kafamızda canlandırmamız kaygı yaşamamıza neden olmaktadır.

Sınav kaygısı, öğrencinin sınavdan ne beklediğine bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Eğer sınav öğrencinin hayatında önemli bir dönemeç oluşturuyorsa, öğrenci sınav öncesinde ve sonrasında bir takım olumsuzluk yaşama beklentisi içinde bulunuyorsa sınav kaygısının oluşması ihtimali yüksektir. Tersine sınav öğrencinin hayatını değiştirecek önemde değilse, başarısız olsa bile telafi imkânı bulunuyorsa bu durumda sınav kaygısının ortaya çıkma olasılığı zayıftır.

Sınav Kaygısının Göstergeleri Nelerdir?
Tüm kaygılar gibi, sınav kaygısı da beyin tarafından tetiklenir. Bu tetikleme hormonlar yoluyla bedeni, duyguları ve davranışları etkisi altına alır. Sınav kaygısının azı yarar sağlarken çoğu beklenmedik arızalara yol açabilir. Önemli olan sınav kaygısını yarara çevirebilmektir. Sınav kaygımızın olup olmadığını nasıl anlayabiliriz? Sınav kaygısının zihinsel, fizyolojik, duygusal ve davranışsal göstergelerine bakarak anlayabiliriz.

1. Zihinsel Göstergeler
Öğrencinin kendi gücü ile ilgili olumsuz yorumları, başkalarının kendisi hakkındaki düşünceleri ve değerlendirmeleri ile ilgili olumsuz yorumları, sınav konularını çalışma biçimiyle olumsuz yorumları sınav kaygısının zihinsel göstergeleri olarak ortaya çıkmaktadır.
Bu durumda, sınav kaygısının zihinsel göstergelerini oluşturan psikolojik kuruntuları üç grupta toplamamız mümkündür: Kendimizle, sosyal çevremizle ve sınavla ilgili olanlar.

Kendimizle İlgili Psikolojik Kuruntular: Yapamayacağım, başarısız olacağım, geleceğim mahvolacak, ya başaramazsam, ya anlayamazsam, aptalın tekiyim, dikkatimi toplayamıyorum gibi duygu yansımaları bu guruba girmektedir.

Sosyal Çevremizle İlgili Psikolojik Kuruntular: Rezil olacağım, ailemin yüzünü kara çıkaracağım, başaramazsam ne derler, benden evlat olmaz, ben aileme layık değilim, başaramazsam perişan olurlar, gözlerinden düşerim, sınav sonrası felaket olacak duygu yansımaları bu guruba girmektedir.
Sınavla İlgili Psikolojik Kuruntular:Çok kötü not alacağım, aklımda hiçbir şey yok, tüm öğrendiklerimi unuttum, ilk soruyu bilemezsem, hiçbir şey anlamıyorum, kötü not alacağım gibi duygu yansımaları bu guruba girmektedir.

2. Fizyolojik Göstergeler
Sınav günü yaklaştıkça, sınavla ilgili konuşmalar sırasında veya sınav salonuna girdiğimizde vücudumuzun muhtelif yerlerinde rahatsızlık hissediyorsak, bu rahatsızlıklar sınav kaygısından kaynaklanıyor olabilir. Örneğin nefesimizin kesilecek gibi olması, vücudumuzu ateş basması, ellerimizin titremesi, kalp atışlarımızın hızlanması, göğsümüzde ağrı ve sıkışma oluşması, başımıza birden ağrı girmesi, kaslarımızda gerginlik hissetmemiz gibi durumlar sınav kaygısının fizyolojik belirtileri olabilir.

3. Duygusal Göstergeler
Sınav aklımıza geldiğinde veya sınavla ilgili çalışmalara başladığımızda, duygusal bir takım sıkıntılar yaşayabiliriz. Bu sıkıntıların geçici olması durumunda ciddi bir sorun yaşamayız. Bu türden geçici can sıkıntıları yalnızca sınav döneminde değil hemen her konuda az çok olabilir.
Ancak sınava hazırlık aşamasının belli bir döneminde, özellikle de sınava az bir zaman kala, olumsuz duyguların hücumuna uğruyorsak, bu durum sınav kaygısı yaşadığımızın göstergesi olabilir. Örneğin belirtilen dönemlerde, sürekli içimiz sıkılıyorsa, kendimizi gergin hissediyorsak, içimizden bağırmak geliyorsa, çok karamsarsak, sınavı düşündükçe panikliyorsak, aşırı heyecan içindeysek, kendimizi çaresiz hissediyorsak duygusal açıdan bir sınav kaygısı yaşıyor olabiliriz.

4. Davranışsal Göstergeler
Yoğun bir biçimde sınava hazırlanmamız gerekirken, hiçbir şey yapamıyorsak, bir türlü derse oturamıyorsak veya oturduğumuzda sık sık dersin başından kalkıyorsak, ders çalışmayı sürekli erteliyorsak, ders çalışmak bir işkence geliyorsa bir sınav kaygısı yaşıyor olabiliriz. Dersle ilgili konuşmalardan rahatsızlık duymamız, gerçek başarımızı gösteremememiz, sınavları yarıda bırakıp çıkmamız ve sınava girmekten kaçınmamız durumları belli düzeyde sınav kaygısı yaşadığımız anlamına gelir.

Sevgili gençler, hedeflerinizi belirlemişseniz, bu hedefler doğrultusunda belli bir hazırlık yapmışsanız kendinizi olumsuz yönde etkileyecek bir kaygı yaşamanızın hiçbir anlamı yoktur. Zira siz elinizden geleni samimi bir biçimde yapmış bulunuyorsunuz. Şimdi başarı için duanızı yapıp, hedefinize emin adımlarla yürüyebilirsiniz. Hedefiniz doğrultusunda yürümeye başlayınca, durmadığınız müddetçe, kaplumbağa hızıyla ilerleseniz bile, mutlaka hedefinize ulaşırsınız. Sağlık sorununun dışında hiçbir şey sizi engelleyemez. Sizlere başarılar diliyorum.


Not: * Sınav kaygısıyla ilgili daha geniş bilgiyi ve çözüm önerilerini “Zekâ Temelli Ders Çalışma Teknikleri” kitabında bulabilirsiniz.

Türkocağı Tv

Türkocağı Tv

Tümü

Türk Ocaklarından Haberdar Olun

Yazarlar

Tümü